Malta

Opis

Malta obejmuje wyspy Archipelagu Maltańskiego, Maltę, Gozo, Comino, Cominotto, Wyspy św. Pawła i Filfla, wierzchołki wapiennego masywu sięgającego 253m n.p.m.   Największą wyspą archipelagu jest Malta, o długości i szerokości odpowiednio 27,36 km i 14,48 km i powierzchnia 245,73km2.
Valletta stolica Malty - jest najdalej wysuniętą na południe europejską stolicą. Zamieszkane są tylko trzy wyspy archipelagu: Malta, Gozo i Comino.

Najlepsza pogoda w roku panuje w V, VI i pierwszej połowie XI jest wtedy ciepło i sucho, ale nie ma upałów. W VII i VIII spiekota daje się mocno we znaki, a temperatura podnosi się do ok. 35°C. Na wybrzeżu trochę ochłody przynosi morska bryza, ale czasami sprawę jeszcze bardziej pogarsza wiejący od Afryki Północnej suchy, gorący wiatr. Wiosną zdarzają się wichury, a w X zazwyczaj ulewy i aż do III sporo pada. Niewielkich deszczów można się spodziewać w V, VI i VIII, w VII zaś żadnego.

Główne atrakcje
Najstarsze wolno stojące budowle świata
Człowiek przybył na Maltę około 7000 lat temu. Mniej więcej pomiędzy 3600 a 2600 r. p.n.e. mieszkańcy wyspy zaczęli wznosić imponujące kamienne świątynie i było to przedsięwzięcie o niespotykanym dotychczas wymiarze. Do naszych czasów przetrwały 23 z owych prastarych zabytków, znacznie więcej jednak uległo zniszczeniu lub zaginęło, przysypane ziemią, i przypuszczalnie nigdy już ich nie poznamy.

Tajemnicze koleiny
Oprócz prehistorycznych kamiennych świątyń jest na archipelagu jeszcze coś, co spędza sen z powiek archeologom. Przedziwne koleiny sprawiają wrażenie torów, które kiedyś celowo wykuto w litym skalnym podłożu. Znaleziono je na południowym zachodzie Malty i na Gozo, a także w innych miejscach w regionie śródziemnomorskim. Największe skupisko owych niewyjaśnionych dzieł ręki ludzkiej nazwano Clapham Junction (tak nazywa się najbardziej ruchliwa stacja kolejowa na Wyspach Brytyjskich). Znawcy twierdzą, że niemal na pewno były to trasy komunikacyjne. Być może podążały nimi wozy rolników, ale jak wyglądały i co je napędzało pozostaje zagadką.

Kacza Wioska
Maltańczycy być może nie okazują litości ptakom, które mają nieszczęście znaleźć się na drodze samolotów, lecz jest na wyspie ktoś, kto z całą pewnością kocha ptaki. Warto przejechać groblą łączącą Sliemę z wysepką Manoel, by ujrzeć zdumiewającą Kaczą Wioskę (Duck Village) tuż za groblą, po lewej. Niewielka kolonia kaczek zajmuje małe, wzorowane na ludzkich domki i sklepiki widok doprawdy niezwykły.

Vittoriosa (czyli Birgu, bo mimo upływu setek lat stara nazwa wciąż pozostaje żywa, począwszy od 1530 r., była siedzibą joannitów. Swój wielki moment w historii przeżyła w 1565 r., gdy jako ostatnia placówka rycerzy na wyspie oparła się atakom Turków. Po zwycięstwie kawalerowie maltańscy przenieśli się do Valletty, lecz ich galery i zbrojownie zostały w Vittoriosie. Dzisiaj miejscowość, zdominowana przez rezydencje, zdumiewa spokojem. Podczas przechadzki warto podążyć śladami rycerzy i wsłuchać się w echa przeszłości.

Mdina
Mdina, zwana wymownie "Milczącym Miastem", wydaje się nie zasługiwać na takie określenie, gdy latem tłumy turystów wypełniają Villegaignon Street. Miasteczko jest tak małe, że trudno w nim zboczyć z wydeptanego szlaku, niemniej proponowany spacer pozwoli odkryć kilka mniej znanych zakątków starej Mdiny.

Marsaxlokk
"Port południowego wiatru" położony jest w południowo-zachodniej części wyspy. Rozciąga się wzdłuż brzegów jednej z większych zatok Malty.

Gozo
Większość ludzi przybywa na Gozo tylko na jeden dzień, jednak na wysepce jest znacznie więcej do obejrzenia, niż da się zmieścić w programie jednodniowej wycieczki. Na plażach Ramla Bay i San Blas Bay można odpocząć od upału; w świątyniach Ġgantii zadumać się nad najdawniejszą historią ludzkości; w Cytadeli w Victorii docenić upór ludzi, którzy nie chcieli Francuza; w wioskach rybackich Xlendi i Marsalforn zainteresować się starymi tradycjami, a na maleńką wysepkę Comino uciec od cywilizacji.

Comino
Maleńkie Comino (malt. Kemmuna), niemal pozbawione zieleni i stałych mieszkańców, codziennie przyciąga tłumy, które łodziami i statkami spacerowymi udają się do przypominającej Karaiby Błękitnej Laguny, ciągnącej się pasem kryształowo turkusowej wody od Comino do wysepki Cominotto. Kto chciałby zakosztować prawdziwego spokoju urzekającej wyspy, powinien tu zostać na noc.

Kuchnia
Maltańczycy naprawdę mają własną kuchnię narodową, choć zaglądając do większości restauracji na wyspie, można tego w ogóle nie zauważyć. Najwyraźniejsze w maltańskich potrawach są wpływy z pobliskiej Sycylii i Włoch kontynentalnych, dostrzec dają się także dalekie echa Afryki. Pasta i ciasta Pasta, czyli typowo włoskie makarony, oraz najróżniejsze potrawy w cieście albo zawierające ciasto zajmują poczesne miejsce na stołach Malty. Przeważnie wywodzą się z Włoch, ale niemało jest też wynalazków jak najbardziej maltańskich, np. timpana (makaron, sos boloński, jajko i żółty ser, z kruchym albo puszystym ciastem na wierzchu). To samo danie bez ciasta to mqarrun fil-forn, a z ryżem zamiast makaronu ross fil-forn. W połowie dnia na Malcie jada się pastizzi, smakowite pierogi nadziewane albo serem ricotta z dodatkiem szpinaku, albo samym szpinakiem. Zamiast tego można przekąsić pizelli duży, żółty, mięciutki groch. Qassatat (wym. ess-e-tet) to okrągły, puszysty albo kruchy placek z takim samym nadzieniem, jak w pastizzi. Kupuje się je w ulicznych budkach. Smak Malty wielu turystom kojarzy się z wiejskim hobz biz-zejt podłużną bułką (ftira), ociekającą oliwą i natartą pomidorami, z sałatą i tuńczykiem w środku, udekorowaną oliwkami i kaparami. Królik, królik i królik Maltańskim daniem narodowym jest fenek (królik) duszony, smażony lub pieczony. Dzikie króliki dawno temu wyłapano już co do nogi, dlatego mięso przeznaczone na stoły pochodzi z hodowli (gotowe tusze można kupić na targach). Królicze mięso marynuje się w czerwonym winie i liściach laurowych, a gotuje z cebulą i czosnkiem, pocięte na porcje. Mięso jest delikatne i miękkie, ale każda porcja zawiera sporo kości, dlatego przy jedzeniu trzeba się trochę pogimnastykować. W dni świąteczne niektóre restauracje, szczególnie te nastawione na miejscowych, proponują specjalny zestaw zwany fenkata (uczta z królika). Na początek podaje się spaghetti z króliczym sosem (królicza wątroba, pokrojona w kostki wieprzowina, pomidory, cebula i czosnek), a potem gulasz z królika z pieczonymi ziemniakami lub frytkami. Obydwa dania popija się obficie miejscowym czerwonym winem. Potrawy z nadzieniem Bragioli to kawałki wołowiny nadziewane mieszaniną zmielonej wieprzowiny, szynki, żółtego sera i jajek, ugotowane w czerwonym winie sycące i smaczne. Tigiega mimlija to pieczony cały kurczak z podobnym farszem. Nadzieniem wypełnia się również warzywa: bzar adhar (papryka), qargha baghli (mała dynia) i bringiel (bakłażan). W jadłospisie słówko mimli oznacza, że danie jest z nadzieniem. Wegetarianie powinni zapytać o składniki farszu. Qubbajt, mqaret i inne słodkości Mimo że trudno wymówić ich nazwy, maltańskie słodkości są warte grzechu. Szczególnie godne polecenia wydają się qubbajt (wym. u-baj-et, słodki nugat) i mqaret (wym. im-err-ej, smażone na głębokim tłuszczu ciastka daktylowe). O ile nie jest lato, turystów u bram Valletty zawsze wita słodki, arabski zapach skwierczącego na tłuszczu mqaretu. Z kolei qubbajt święci triumfy przy okazji każdej festy ryby i owoce morza.
Do miejscowych specjałów zaliczają się aljotta (zupa rybna) i lampuka (ryba dorada). Ta ostatnia dostępna jest dopiero od końca sierpnia i zazwyczaj trafia na stół zapiekana w cieście (torta tal-Lampuki). Miejscowe ryby, w dużym wyborze, przeważnie piecze się na ruszcie i czasami podaje z sosem maltańskim (mocna w smaku mieszanina pomidorów, cebuli i kaparów). Za przysmak uważana jest qarnitta (ośmiornica) w sosie pomidorowym. Saha! (Zdrowie!) Najbardziej znane marki maltańskiego wina to Marsovin i Delicata. Obydwie produkują wyśmienite, chociaż nietanie wina. Ta druga chwalona jest w zagranicznej prasie i zapewne warto spróbować jej nagrodzonego Grand Vin de Hautville. Gozo z kolei znane jest z wysokoalkoholowych, mocno aromatycznych win czerwonych. Po Brytyjczykach pozostało na Malcie upodobanie do ich piwa: hop leaf pale ale i Farsons bitter shandy. Miejscowe jasne pełne o nazwie cisk (wym. czisk) piją wszyscy piwosze. Cisk export jest mocniejsze i ma głębszy smak. Wśród napojów bezalkoholowych króluje kinnie coś jakby kola dla dorosłych, z doskonałym posmakiem gorzkich ziół.

Festiwale
Prócz słynnych religijnych fest na wyspach organizuje się liczne festiwale i inne imprezy o charakterze świeckim.
Luty: Karnawał daje okazję do obejrzenia niezwykłych żywych obrazów na platformach oraz popisów grup tanecznych. Nadur, na Gozo, słynie z dzikich szaleństw.
31 marca: Dzień Wolności (Freedom Day) uświetniają tradycyjne wyścigi łodzi wiosłowych na Grand Harbour, w Valletcie, w których startują miejscowe kluby wioślarskie.
29 czerwca: Najważniejszy na Malcie festiwal folklorystyczny, Mnarja, odbywa się w Buskett Gardens.
II połowa lipca: W Valletcie organizowany jest słynny Malta Jazz Festival.
Przełom lipca i sierpnia: W pobliżu TaXbiex przyciąga tłumy międzynarodowy festiwal artykułów spożywczych i piwa Farsons International Food and Beer Festival.
8 września: W święto Matki Boskiej Zwycięskiej urządzane są tradycyjne wyścigi łodzi wiosłowych na Grand Harbour, w Valletcie. Upamiętniają obydwa wielkie oblężenia z 1565 i 1943 r.
Koniec września: Odbywa się międzynarodowy pokaz statków powietrznych Malta International Airshow. Koniec października: Na regaty Middle Sea Yacht Race ściągają najlepsi żeglarze z całego świata. Jachty startują z Marsamxett Harbour w Sliemie, docierają do Sycylii i wracają z powrotem.

---

Ambasador RP we Włoszech jest również akredytowany w Republice Malty Ambasada RP w Rzymie Via P.P. Rubens 20 Monti Parioli 00197, Roma Tel. (0-03906) 322 4455, 321 6073, fax. (0-03906) 322 3990 Konsulat RP w Valletta Konsulat RP w La Valletta 60, South Street Valetta VLT 11, Malta tel.: (00-35-62) 12-44-306 fax: (00-35-62) 12-33-093 Ambasada Republiki Malty Tiergarten Dreieck Blk 4, Klingelhoeferstrasse 7 D-10785 Berlin Tel. (0-04930) 26 39 110, fax. (0-04930) 26 39 11 23 e-mail: maltaembgrm@ndh.net Konsulat Malty w Warszawie Ul. Szczygla 8/16 00-370 Warszawa tel. (0-22) 826 66 49, 0 603 780 669